Ενθαρρυντικά είναι τα πρώτα αποτελέσματα από τη δοκιμή ενός πειραματικού εμβολίου κατά του καρκίνου του παγκρέατος, το οποίο σχεδιάστηκε για να εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις που συνδέονται με τη νόσο.
Το εμβόλιο, με την ονομασία mKRAS-VAX, στοχεύει έξι συχνές μεταλλάξεις του γονιδίου KRAS, οι οποίες εμφανίζονται σε πρώιμο στάδιο της ανάπτυξης του αδενοκαρκινώματος του παγκρεατικού πόρου, μιας από τις συχνότερες μορφές καρκίνου του παγκρέατος.
Η συγκεκριμένη στρατηγική επιδιώκει να ενεργοποιήσει την άμυνα του οργανισμού πριν από την εμφάνιση διηθητικού καρκίνου, με στόχο την έγκαιρη αναγνώριση των κυττάρων που φέρουν τις συγκεκριμένες μεταλλάξεις.
Τα αποτελέσματα της δοκιμής
Στην πρώτη κλινική δοκιμή του εμβολίου σε ανθρώπους, η οποία πραγματοποιήθηκε σε φάση 1, συμμετείχαν 20 άτομα με κληρονομικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος. Οι συμμετέχοντες είχαν επίσης παγκρεατικές αλλοιώσεις που είχαν εντοπιστεί μέσω απεικονιστικών εξετάσεων.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι 18 από τους 20 συμμετέχοντες ανέπτυξαν σημαντική ανοσολογική απόκριση έναντι των μεταλλαγμένων μορφών του KRAS.
Η διάμεση αύξηση της συγκεκριμένης απόκρισης ήταν 18,2 φορές, με ενεργοποίηση τόσο των CD4 όσο και των CD8 Τ-λεμφοκυττάρων, τα οποία συμμετέχουν στην ανοσολογική άμυνα του οργανισμού.
Ένα ακόμη εύρημα που ξεχώρισε ήταν ότι, σε ορισμένους συμμετέχοντες, κλώνοι των ανοσοκυττάρων που ενεργοποιήθηκαν από το εμβόλιο παρέμειναν ανιχνεύσιμοι για διάστημα έως και δύο ετών. Αυτό υποδηλώνει ότι ο οργανισμός ενδέχεται να διατηρεί ανοσολογική μνήμη απέναντι στις στοχευμένες μεταλλάξεις.
Κανένας συμμετέχων δεν εμφάνισε καρκίνο κατά την παρακολούθηση
Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, με διάμεση διάρκεια 16,5 μηνών, κανένας από τους 20 συμμετέχοντες δεν εμφάνισε καρκίνο του παγκρέατος ή αλλοίωση υψηλού κινδύνου που να απαιτεί χειρουργική επέμβαση.
Ωστόσο, οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι το συγκεκριμένο εύρημα δεν αποδεικνύει πως το εμβόλιο απέτρεψε την εμφάνιση της νόσου.
Η μελέτη περιλάμβανε μικρό αριθμό ατόμων και δεν υπήρχε ομάδα ελέγχου που να λάβει εικονικό σκεύασμα, ώστε να γίνει σύγκριση των αποτελεσμάτων.
Επιπλέον, βασικός στόχος της πρώτης φάσης ήταν να εξεταστούν η ασφάλεια του εμβολίου και η ικανότητά του να προκαλεί ανοσολογική απόκριση, όχι να αποδειχθεί η προληπτική του αποτελεσματικότητα.
Το mKRAS-VAX παραμένει πειραματικό και δεν αποτελεί εγκεκριμένο εμβόλιο κατά του καρκίνου του παγκρέατος. Τα αρχικά δεδομένα, πάντως, προσφέρουν ενδείξεις ότι η στόχευση γενετικών μεταλλάξεων μπορεί να αποτελέσει μια πιθανή προσέγγιση για άτομα που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.
Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Cancer Discovery, ενώ στην ερευνητική προσπάθεια συνδέονται το Johns Hopkins Kimmel Cancer Center και η Αμερικανική Ένωση Έρευνας για τον Καρκίνο (AACR).
Θα χρειαστούν μεγαλύτερες κλινικές μελέτες και μακροχρόνια παρακολούθηση για να διαπιστωθεί εάν το εμβόλιο μπορεί πράγματι να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος.
