Από τη Θεωρία των Ιδεών και την Αριστοτελική Κριτική, στη Μεγάλη Σύνθεση του Νοητού με τον Αισθητό Κόσμο.
Η Μεταφυσική Αναζήτηση από τον Πλάτωνα στους Νεοπλατωνικούς Η φιλοσοφική σχέση μεταξύ του Πλάτωνος και του Αριστοτέλους αποτελεί ένα από τα πιο καθοριστικά σημεία καμπής στην ιστορία της μεταφυσικής. Η θεωρία των Ιδεών του Πλάτωνος, η κριτική του Αριστοτέλους και η μεταγενέστερη σύνθεση των Νεοπλατωνικών συνιστούν τρία διαδοχικά στάδια της ίδιας αναζήτησης: της κατανόησης της σχέσης μεταξύ νοητού και αισθητού κόσμου. Στο παρόν άρθρο θα αναλυθούν συστηματικά τα πέντε βασικά σημεία αυτής της εξέλιξης. 1. Η Ανατροπή του Δυϊσμού: Η Αριστοτελική Ένσταση στις Ιδέες Μαρμάρινη προτομή του αρχαίου Έλληνα φιλοσόφου Αριστοτέλη τοποθετημένη σε φωτεινό εσωτερικό χώρο. Ο Αριστοτέλης, ο ρεαλιστής φιλόσοφος που προσγείωσε την πλατωνική θεωρία, αναζητώντας τα καθολικά χαρακτηριστικά μέσα στα ίδια τα αισθητά πράγματα. Ο Αριστοτέλης, αν και μαθητής της Ακαδημία Πλάτωνος, διατύπωσε μια ριζική κριτική στη θεωρία των Ιδεών. Το βασικό σημείο διαφωνίας του αφορά την «χωριστή ύπαρξη» των Ιδεών. Ο Πλάτων υποστήριζε ότι οι Ιδέες υπάρχουν σε έναν υπεραισθητό, ανεξάρτητο κόσμο, ο οποίος αποτελεί το αληθινό ον. Αντιθέτως, ο Αριστοτέλης θεωρεί ότι αυτή η διάκριση εισάγει έναν περιττό διπλασιασμό της πραγματικότητας. Δεν υπάρχει ανάγκη για έναν δεύτερο κόσμο, αφού τα καθολικά μπορούν να κατανοηθούν εντός των ίδιων των πραγμάτων. Ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα του Αριστοτέλη είναι το λεγόμενο «επιχείρημα του τρίτου ανθρώπου». Αν υπάρχει μια Ιδέα του ανθρώπου που εξηγεί τι κοινό έχουν όλοι οι άνθρωποι, τότε θα πρέπει να υπάρχει και μια άλλη Ιδέα που να εξηγεί τη σχέση μεταξύ της πρώτης Ιδέας και των επιμέρους ανθρώπων. Αυτό οδηγεί σε μια άπειρη παλινδρόμηση, η οποία καθιστά τη θεωρία μη λειτουργική. Επιπλέον, ο Αριστοτέλης ασκεί κριτική στην πλατωνική έννοια της μέθεξης, δηλαδή στον τρόπο με τον οποίο τα αισθητά «μετέχουν» στις Ιδέες. Θεωρεί ότι αυτή η έννοια δεν εξηγείται επαρκώς και παραμένει περισσότερο ποιητική παρά φιλοσοφική. Τέλος, επισημαίνει ότι οι Ιδέες δεν παρέχουν επαρκή αιτιολογική εξήγηση για τη γένεση και τη μεταβολή των όντων.
