Τα άτομα με διαβήτη έχουν σημαντικά αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια, σε σύγκριση με όσους δεν πάσχουν από τη νόσο
Όλο και περισσότερα δεδομένα δείχνουν ότι η υγεία του εγκεφάλου και ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός διαχειρίζεται το σάκχαρο συνδέονται πιο στενά απ’ όσο πιστεύαμε.
Για πολλά χρόνια ο διαβήτης και η άνοια αντιμετωπίζονταν ως δύο εντελώς διαφορετικές παθήσεις. Σήμερα, όμως, οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι μοιράζονται κοινούς βιολογικούς μηχανισμούς και φαίνεται να επηρεάζουν η μία την άλλη με τρόπους που αναδεικνύονται όλο και πιο ξεκάθαρα μέσα από τη σύγχρονη έρευνα.
Οι μελέτες δείχνουν ότι τα προβλήματα στη ρύθμιση του σακχάρου μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του εγκεφάλου, ενώ ορισμένες αλλαγές που σχετίζονται με την άνοια φαίνεται να έχουν αντίκτυπο και στον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός διαχειρίζεται τη γλυκόζη.
Ο διαβήτης αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας
Ένα από τα πιο σταθερά ευρήματα των τελευταίων ετών είναι ότι τα άτομα με διαβήτη έχουν σημαντικά αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια, σε σύγκριση με όσους δεν πάσχουν από τη νόσο.
Παράλληλα, τα συχνά επεισόδια υπογλυκαιμίας φαίνεται να συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι έντονες διακυμάνσεις του σακχάρου μπορεί να επιβαρύνουν τον εγκέφαλο και να επηρεάζουν σταδιακά τη μνήμη και τις νοητικές λειτουργίες.
Η αντίσταση στην ινσουλίνη δεν επηρεάζει μόνο το σώμα
Η αντίσταση στην ινσουλίνη αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του διαβήτη τύπου 2. Σε αυτή την περίπτωση, τα κύτταρα δεν ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στην ινσουλίνη, με αποτέλεσμα η γλυκόζη να παραμένει στο αίμα.
Αν και συνήθως συνδέεται με το ήπαρ, τους μύες και τον λιπώδη ιστό, η αντίσταση στην ινσουλίνη φαίνεται να επηρεάζει και τον εγκέφαλο. Όταν τα εγκεφαλικά κύτταρα δυσκολεύονται να αξιοποιήσουν τη γλυκόζη ως πηγή ενέργειας, η λειτουργία τους μπορεί να επηρεαστεί, συμβάλλοντας στη γνωστική έκπτωση που παρατηρείται σε μορφές άνοιας όπως η νόσος Αλτσχάιμερ.
Αλτσχάιμερ ή… «διαβήτης τύπου 3»
Παρότι αντιστοιχεί μόλις στο 2% του σωματικού βάρους, ο εγκέφαλος καταναλώνει περίπου το ένα πέμπτο της ενέργειας που χρησιμοποιεί καθημερινά ο οργανισμός.
Στην άνοια, ωστόσο, φαίνεται ότι τα εγκεφαλικά κύτταρα χάνουν σταδιακά την ικανότητά τους να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τη γλυκόζη. Η διαταραχή αυτή έχει οδηγήσει ορισμένους ερευνητές να περιγράψουν ανεπίσημα τη νόσο Αλτσχάιμερ ως «διαβήτη τύπου 3», αν και ο όρος δεν αποτελεί επίσημη ιατρική διάγνωση.
Μπορεί η άνοια να επηρεάζει το σάκχαρο;
Η σχέση των δύο παθήσεων φαίνεται να είναι αμφίδρομη. Μελέτες έχουν δείξει ότι άτομα με Αλτσχάιμερ συχνά εμφανίζουν αυξημένα επίπεδα σακχάρου νηστείας, ακόμη και όταν δεν έχουν διαγνωστεί με διαβήτη. Παράλληλα, πειραματικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι οι αλλαγές που συμβαίνουν στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια της νόσου μπορεί να επηρεάζουν μηχανισμούς που σχετίζονται με τον μεταβολισμό της γλυκόζης.
Επιπλέον, το γονίδιο APOE4, που θεωρείται ο σημαντικότερος γενετικός παράγοντας κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ, φαίνεται να συνδέεται και με μειωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη.
Τα αιμοφόρα αγγεία αποτελούν τον κοινό παρονομαστή
Μία ακόμη σημαντική σύνδεση αφορά τα αιμοφόρα αγγεία.
Ο διαβήτης είναι γνωστό ότι προκαλεί βλάβες στο αγγειακό σύστημα, αυξάνοντας τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και επιπλοκών στα μάτια και τους νεφρούς. Αντίστοιχα, τα αγγεία του εγκεφάλου φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στις επιπτώσεις των αυξημένων ή ασταθών επιπέδων σακχάρου.
Η βλάβη των εγκεφαλικών αγγείων μπορεί να περιορίσει τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο, ευνοώντας την εμφάνιση φλεγμονής. Και οι δύο αυτοί μηχανισμοί θεωρούνται σημαντικοί παράγοντες που συμβάλλουν στη γνωστική έκπτωση και στην εμφάνιση άνοιας.
Τα ολοένα αυξανόμενα επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η αποτελεσματική διαχείριση του σακχάρου μπορεί να ωφελήσει συνολικά την υγεία και όχι μόνο τον μεταβολισμό. Εκτός από τη μείωση του κινδύνου επιπλοκών του διαβήτη, φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο και στην προστασία του εγκεφάλου, συμβάλλοντας στη διατήρηση των γνωστικών λειτουργιών με την πάροδο του χρόνου.
