Οι Χούθι κατέλαβαν σήμερα το στρατηγικό λιμάνι της Μόκα στην Ερυθρά Θάλασσα
Είναι μια κίνηση που απειλεί να κλείσει και τη δεύτερη μεγάλη θαλάσσια έξοδο του σαουδαραβικού πετρελαίου, τη στιγμή που τα Στενά του Ορμούζ είναι ήδη σχεδόν παραλυμένα.
Το διακύβευμα είναι χαοτικό: η παγκόσμια οικονομία έχει προεξοφλήσει το Ορμούζ, όχι όμως και την απώλεια και της Ερυθράς Θάλασσας.
Οι δυνάμεις των Χούθι κατέλαβαν την πόλη και το λιμάνι της Μόκα μετά από ημέρες σφοδρών μαχών. Οι φιλοκυβερνητικές δυνάμεις, αποσύρθηκαν προς τα νότια, αφήνοντας σύγχρονο οπλισμό στα χέρια των ανταρτών!
Παράλληλα, οι Χούθι επιτίθενται στα νησιά Χάνις στην Ερυθρά Θάλασσα. Όποιος ελέγχει αυτό το τμήμα της ακτής, ελέγχει στην πράξη το στενό.
Η Μόκα απέχει περίπου 70 χιλιόμετρα από το στενότερο σημείο του περάσματος:
οι Χούθι αποκτούν βάση πολύ πιο νότια, κόβουν κρίσιμες χερσαίες γραμμές ανεφοδιασμού προς την Ταίζ και αποκτούν επιχειρησιακή πρόσβαση στη ναυτιλία που περνά από την «Πύλη των Δακρύων».
Τα Στενά του Μπαμπ ελ Μάντεμπ συνδέουν την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και από εκεί με τον Ινδικό Ωκεανό. Από εκεί περνά μεγάλο μέρος του εμπορίου που κατευθύνεται προς τη Διώρυγα του Σουέζ: πετρέλαιο, καύσιμα, εμπορευματοκιβώτια. Σε κανονικές συνθήκες, το πέρασμα διακινεί περίπου 10-12% του παγκόσμιου εμπορίου.
Από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ έχουν ουσιαστικά κλείσει ή περιοριστεί σε ελάχιστες ημερήσιες διελεύσεις πλοίων.
Η Σαουδική Αραβία έχει μεταφέρει σχεδόν όλες τις εξαγωγές αργού προς τα δυτικά, μέσω του αγωγού Ανατολής–Δύσης, στο λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Από εκεί τα δεξαμενόπλοια είτε κατεβαίνουν νότια προς τον Μπαμπ ελ Μάντεμπ είτε ανεβαίνουν βόρεια προς Σουέζ και τον αγωγό Sumed.
Αυτός είναι ο τελευταίος θαλάσσιος έξοδος της Σαουδικής Αραβίας. Από τον Ιούλιο οι Χούθι έχουν κηρύξει ναυτικό αποκλεισμό κατά του Ριάντ και έχουν χτυπήσει σαουδαραβικές εγκαταστάσεις, αεροδρόμια και δεξαμενόπλοια. Η κατάληψη της Μόκα φέρνει τις δυνάμεις τους πιο κοντά και στις δύο ακτές του περάσματος.
Το Μπρεντ κινείται ήδη προς τα 105–106 δολάρια, με την αγορά να αντιδρά τόσο στα πλήγματα στην ίδια τη Σαουδική Αραβία όσο και στην προέλαση στην ακτή της Υεμένης.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι αυτό το επίπεδο τιμών δεν αντανακλά ακόμη ένα σενάριο στο οποίο και ο Μπαμπ ελ Μάντεμπ γίνεται μη ασφαλής δίοδος. Αν οι Χούθι πάρουν το Ντουμπάμπ και απειλήσουν σοβαρά το Περίμ, τότε η Σαουδική Αραβία δεν θα έχει θαλάσσια διαδρομή ούτε ανατολικά ούτε δυτικά. Η κίνηση μέσω Σουέζ μπορεί να αντιστραφεί. Ο αγωγός Sumed προς τη Μεσόγειο γίνεται τότε η μόνη σχετικά καθαρή έξοδος από τον Κόλπο.
Υπάρχει και φυσικός περιορισμός: το Γιανμπού έχει ανώτατη ικανότητα φόρτωσης. Δεν μπορεί να αντικαταστήσει επ’ άπειρον όλη την εξαγωγική μηχανή της χώρας αν και η νότια έξοδος της Ερυθράς Θάλασσας γίνει εμπόλεμη ζώνη. Τα ασφάλιστρα πολέμου, η διαθεσιμότητα δεξαμενόπλοιων και η απροθυμία πληρωμάτων να περάσουν από δύο ενεργά μέτωπα λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές τιμής, ακόμη και χωρίς πλήρες «κλείσιμο» του στενού.
Την ίδια ημέρα ήρθαν και δύο πολιτικά μηνύματα που επιδεινώνουν την εικόνα.
Πρώτον, το Πακιστάν μετέφερε στη Τεχεράνη προειδοποίηση του Ριάντ να συγκρατήσει τους Χούθι. Η επίσημη απάντηση του Ιράν ήταν ότι «δεν ελέγχει τους Χούθι». Όποια εκδοχή κι αν είναι πιο κοντά στην αλήθεια, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: δεν υπάρχει αξιόπιστος μηχανισμός αποκλιμάκωσης.
Δεύτερον, σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχουν προειδοποιήσει κατ’ ιδίαν τον Ντόναλντ Τραμπ ότι ο πόλεμος με το Ιράν μπορεί να κρατήσει μέχρι τον Ιανουάριο του 2029. Ο ίδιος ο Τραμπ δηλώνει δημόσια ότι ο πόλεμος θα τελειώσει αμέσως μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Η απόσταση ανάμεσα στις δύο εκτιμήσεις είναι μεγάλη — και οι αγορές πετρελαίου τιμολογούν διάρκεια, όχι συνθήκη.
Τι να παρακολουθήσουμε τις επόμενες ημέρες:
Το στενό που μετράει πλέον δεν είναι μόνο το Ορμούζ. Είναι και το Μπαμπ ελ Μάντεμπ.
Τα κρίσιμα σημεία είναι συγκεκριμένα:
•Αν οι Χούθι σταθεροποιηθούν στη Μόκα ή συνεχίσουν προς το Ντουμπάμπ.
•Αν πέσουν ή απειληθούν σοβαρά τα νησιά Χάνις και το Περίμ.
•Αν τα φορτία από το Γιανμπού στραφούν μαζικά βόρεια, προς Σουέζ και Sumed, αντί νότια.
•Αν συνεχιστούν τα πλήγματα σε σαουδαραβικές εγκαταστάσεις στην ίδια την Ερυθρά Θάλασσα.
Η κατάληψη της Μόκα δεν σημαίνει αυτόματα ότι έκλεισε η Ερυθρά Θάλασσα. Σημαίνει όμως ότι το Ιράν και οι σύμμαχοί του πλησιάζουν τον έλεγχο και των δύο μεγάλων ενεργειακών λαιμών της Αραβικής Χερσονήσου. Για τις αγορές εμπορευμάτων, αυτό είναι το απολύτως εφιαλτικό σενάριο.
Κρίνοντας από τις αγορές των ομολόγων παγκοσμίως, ο εφιάλτης τείνει να γίνει πραγματικότητα.
