Ερευνητές στις ΗΠΑ, με επικεφαλής τον καθηγητή Σταύρο Γαραντζιώτη, εντόπισαν για πρώτη φορά ένα γονίδιο που σχετίζεται με τη νόσο και χορήγησαν σε πειραματόζωα θεραπεία που σταματά την εξέλιξή της Google Button Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Είναι μια νόσος των πνευμόνων που αποτελεί (και) «τέκνο» του σύγχρονου τρόπου ζωής μας, αφού συνδέεται, μεταξύ άλλων, με το κάπνισμα αλλά και με την έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες. Είναι μια ασθένεια «μυστηριώδης», καθώς ενώ πλήττει εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως – σύμφωνα με τις πιο συντηρητικές εκτιμήσεις οι ασθενείς ανέρχονται έως και σε πέντε εκατομμύρια – δεν έχει βρεθεί η γενεσιουργός αιτία της. Η ιδιοπαθής (κοινώς αγνώστου αιτιολογίας) πνευμονική ίνωση, περί ης ο λόγος, μια νόσος που οδηγεί σε δημιουργία ουλώδους ιστού στους πνεύμονες (ίνωση) προκαλώντας δύσπνοια, βήχα και σταδιακά αναπνευστική ανεπάρκεια, μια νόσος απειλητική για τη ζωή που συνδέεται με θνητότητα μεγαλύτερη από εκείνη πολλών καρκίνων και για την οποία αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία, μάλλον τώρα βρήκε τον (έλληνα) δάσκαλό της. Η άγνωστη γονιδιακή σχέση Και αυτό διότι, όπως αναφέρεται σε νέα μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό «Science Translational Medicine», ο έλληνας καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Ντιουκ και διευθυντής του ερευνητικού προγράμματος στον κλάδο Κλινικής και Μεταφραστικής Ερευνας του Εθνικού Ινστιτούτου Επιστημών Περιβαλλοντικής Υγείας (ένα από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ) δρ Σταύρος Γαραντζιώτης, επέτυχε με την ομάδα του να εντοπίσει για πρώτη φορά ένα γονίδιο που συνδέεται με την ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση και, με βάση αυτή τη νέα γενετική γνώση, να χορηγήσει θεραπεία σε ποντίκια η οποία «έβαλε φρένο» στην εξέλιξή της, ανοίγοντας τον δρόμο και για αποτελεσματικές εξατομικευμένες θεραπείες για τους ανθρώπους στο μέλλον. Η ανάγκη για νέες θεραπείες ενάντια στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση είναι επιτακτική, τόνισε ο δρ Γαραντζιώτης στο ΒΗΜΑ-Science. «Δυστυχώς σήμερα αυτή η θανατηφόρα νόσος δεν είναι ιάσιμη με φάρμακα, παρά μόνο με μεταμόσχευση πνευμόνων σε πολύ ειδικές περιπτώσεις. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν στις ΗΠΑ τρία αντιινωτικά φάρμακα που στοχεύουν στην επιβράδυνση της ουλοποίησης, αλλά δυστυχώς δεν μπορούν να αναστρέψουν την εξέλιξη της νόσου. Γι’ αυτό προσπαθούμε να καταλάβουμε τις αιτίες και τους βιολογικούς μηχανισμούς που οδηγούν στην ουλοποίηση των πνευμόνων, ώστε να αναπτύξουμε νέες αποτελεσματικές θεραπείες». Μας «πνίγει» το καλοκαίρι; Ο αόρατος κίνδυνος στον ελληνικό ουρανό και οι 12.000 θάνατοι Τώρα η προσπάθεια φαίνεται ότι απέφερε καρπούς καθώς ο έλληνας καθηγητής με την ομάδα του εντόπισαν έναν άγνωστο έως τώρα μηχανισμό που σχετίζεται με την ανάπτυξη της ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης. «Εντοπίσαμε μια μετάλλαξη στο γονίδιο που κωδικοποιεί τον ανοσοποιητικό υποδοχέα Tlr5 και η οποία συνδέεται με την ανάπτυξη της νόσου. Προηγούμενες εργασίες είχαν δείξει ότι το Tlr5 παίζει ρόλο στον έλεγχο των μικροβίων στο σώμα και ότι η γενετική ανεπάρκεια του Tlr5 είναι σχετικά συχνή – ένα στα 10 άτομα έχουν αυτή τη γονιδιακή μετάλλαξη, γνωστή ως rs5744168, που κάνει το Tlr5 να μη λειτουργεί. Εμείς συνδέσαμε τη ρύθμιση των μικροβίων με την πνευμονική ίνωση και υποθέσαμε ότι αν ο οργανισμός δεν μπορεί να ελέγξει τα μικρόβια που πολλαπλασιάζονται μετά από κάθε βλάβη στους πνεύμονες (π.χ. εξαιτίας του καπνίσματος), είναι πιθανό να προκαλείται χρόνια βλάβη και ουλές». Αύξηση του κινδύνου έως και κατά 50% Οι ερευνητές ανέλυσαν το συγκεκριμένο γονίδιο σε περισσότερους από 1.000 ασθενείς με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση καθώς και σε 2.500 άτομα χωρίς τη νόσο και ανακάλυψαν ότι η μετάλλαξη στον υποδοχέα Tlr5 φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης της ασθένειας κατά 30%-50%. Περαιτέρω πειράματα σε ποντίκια με πνευμονική ίνωση απέδειξαν την αιτία για την οποία η ανεπάρκεια του Tlr5 προδιαθέτει σε εμφάνιση της νόσου. «Ο οργανισμός ουσιαστικώς δεν μπορεί να ελέγξει τα βακτήρια στους πνεύμονες» σημείωσε ο δρ Γαραντζιώτης και προσέθεσε ότι «η ενεργοποίηση του Tlr5 στα επιθηλιακά κύτταρα (τα κύτταρα που καλύπτουν τους βρόγχους και τις κυψελίδες στους πνεύμονες) διεγείρει την παραγωγή αντιμικροβιακών μορίων που λειτουργούν ως αντιβιοτικά. Τα ποντίκια που δεν είχαν λειτουργικό Tlr5 αλλά έλαβαν έναν συνδυασμό αντιβιοτικών ευρέος φάσματος, παρουσίασαν πολύ λιγότερη ίνωση». Ο ισχυρός βακτηριακός παράγοντας Αλλά και μελέτες σε ανθρώπους με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση επιβεβαίωσαν τη… βακτηριακή σχέση με τη μετάλλαξη του γονιδίου Tlr5. «Οι ασθενείς με ανεπάρκεια του Tlr5 είχαν πιο πολλά επιβλαβή βακτήρια στους πνεύμονές τους. Είναι η πρώτη φορά που αποδεικνύεται ότι τα βακτήρια μπορούν να παίξουν ρόλο στην πνευμονική ίνωση καθώς και ότι ένας γενετικός παράγοντας κινδύνου για την πνευμονική ίνωση λειτουργεί μέσω της επίδρασής του στα βακτήρια». Πνεύμονας χοίρου μεταμοσχεύθηκε για πρώτη φορά σε άνθρωπο Πώς αυτή η νέα αναπάντεχη γνώση μπορεί να μετουσιωθεί σε πράξη προς όφελος των ασθενών; ρωτήσαμε τον έλληνα καθηγητή. «Υπό το φως των νέων δεδομένων εκτιμούμε ότι ασθενείς με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση που φέρουν τη μετάλλαξη Tlr5 θα μπορούσαν να ωφεληθούν από θεραπεία με αντιβιοτικά. Μιλάμε ουσιαστικώς για στοχευμένη θεραπεία στο πλαίσιο της ιατρικής ακριβείας η οποία θα ήταν δυνατόν να βοηθήσει ασθενείς που είναι πιο ευάλωτοι στη βακτηριακή υπερανάπτυξη. Γνωρίζουμε επίσης ότι τα μικρόβια παίζουν ρόλο στην ανάπτυξη και άλλων πνευμονικών παθήσεων. Γι’ αυτό ερευνούμε τον ρόλο του Tlr5 σε νόσους όπως η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), στην οποία ενδέχεται να επιδρούν παρόμοιοι μηχανισμοί». Προς νέες θεραπευτικές οδούς Καθώς όμως και τα αντιβιοτικά συνδέονται με παρενέργειες και μπορούν να οδηγήσουν σε μικροβιακή αντοχή, η ερευνητική ομάδα, διά στόματος του έλληνα επικεφαλής της, εξετάζει και άλλες εναλλακτικές θεραπευτικές οδούς προκειμένου να στοχεύσει τα βακτήρια που καταστρέφουν τους πνεύμονες των ασθενών με πνευμονική ίνωση. «Χρησιμοποιήσαμε μια βακτηριακή πρωτεΐνη που ενεργοποιεί τον υποδοχέα Tlr5 και βρήκαμε ότι είναι εξίσου αποτελεσματική με τα αντιβιοτικά στον έλεγχο των βακτηρίων των πνευμόνων και στη μείωση της ίνωσης. Αναπτύσσουμε φαρμακευτικές συνθέσεις οι οποίες μπορούν να μεταφέρουν την πρωτεΐνη που ενεργοποιεί το Tlr5 απευθείας στα επιθηλιακά κύτταρα του πνεύμονα, πιθανώς σε εισπνεόμενη μορφή, έτσι ώστε να μεγιστοποιείται το όφελος από τη θεραπεία και να ελαχιστοποιούνται οι τυχόν παρενέργειες». Μακάρι η πρωτοποριακή αυτή μελέτη με την ισχυρή ελληνική υπογραφή να χαρίσει όσο πιο σύντομα γίνεται «ανάσα» σε πολλούς ασθενείς με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση που την έχουν απόλυτη ανάγκη.
Πνευμονική ίνωση: Έλληνας επιστήμονας λύνει το μυστήριο της θανατηφόρας νόσου
