Σαμποτάζ της συμφωνίας Mercosur στην ελληνική επιτραπέζια ελιά
Η έναρξη της φθινοπωρινής εμπορικής περιόδου βρίσκει τον κλάδο της επιτραπέζιας ελιάς με υψηλά αποθέματα, ιδίως της ποικιλίας Χαλκιδικής.
Οι πρώτοι τιμοκατάλογοι της σεζόν 2026/27 κινήθηκαν γύρω στα 1,10 ευρώ το κιλό για τα μεγάλα μεγέθη, αισθητά κάτω από τα περσινά επίπεδα των περίπου 1,80 ευρώ, με παραγωγούς να κάνουν λόγο για τιμές κάτω του κόστους και συνεταιρισμούς να ζητούν υψηλότερα.
Στα ύψη η τιμή της φέτας: Θα αγγίξει τα 16 ευρώ το κιλό
Σε αυτό το ήδη δύσκολο περιβάλλον έρχεται να προστεθεί ένα συγκεκριμένο και μετρήσιμο πρόβλημα της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur: η έλλειψη αμοιβαιότητας στους δασμούς της επιτραπέζιας ελιάς.
Τι προβλέπει η συμφωνία για τις ελιές
Η προσωρινή εφαρμογή της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Mercosur ξεκίνησε την 1η Μαίου 2026. Για τις επιτραπέζιες ελιές προβλέπεται σταδιακή κατάργηση του ευρωπαϊκού εισαγωγικού δασμού (περίπου 12,8%) στις ελιές που προέρχονται από Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη, εντός επταετίας.
Αντίθετα, οι ευρωπαϊκές επιτραπέζιες ελιές που εξάγονται προς τις αγορές της Mercosur εξακολουθούν να επιβαρύνονται με δασμό περίπου 12,6%!!
Η ασυμμετρία προέκυψε μετά από πίεση της Αργεντινής, η οποία πέτυχε να χαρακτηριστεί το προϊόν «ευαίσθητο» για την εσωτερική της αγορά. Η Αργεντινή παράγει 80.000–100.000 τόνους επιτραπέζιας ελιάς ετησίως.
Πότε μπαίνουν τα χρήματα από την επιστροφή ενοικίου
Ο πρόεδρος της ΠΕΜΕΤΕ Κώστας Ζούκας έχει δημόσια επισημάνει ότι οι αγορές της Mercosur παραμένουν πρακτικά κλειστές για το ευρωπαϊκό προϊόν, ενώ η ευρωπαϊκή αγορά ανοίγει σταδιακά στις αντίστοιχες εισαγωγές.
Γιατί αφορά την Ελλάδα
Η Βραζιλία είναι από τις μεγαλύτερες αγορές επιτραπέζιας ελιάς παγκοσμίως (δεύτερη σε κατανάλωση μετά τις ΗΠΑ). Σήμερα περίπου το 50% των εισαγωγών της προέρχεται από την Αργεντινή, το 25% από την Αίγυπτο και το 20% από το Περού. Το μερίδιο της Ελλάδας είναι κάτω από 1%. Η αρχική προσδοκία ότι η συμφωνία θα άνοιγε ουσιαστικά αυτή την αγορά για το ελληνικό προϊόν έχει διαψευστεί ακριβώς λόγω της διατήρησης του δασμού στις ευρωπαϊκές εξαγωγές!
Η Ελλάδα είναι εξαγωγική δύναμη στην επιτραπέζια ελιά. Όταν τα αποθέματα είναι ήδη υψηλά και οι τιμές παραγωγού πιέζονται, κάθε επιπλέον ανταγωνιστικό μειονέκτημα σε τρίτες αγορές και κάθε σταδιακή διευκόλυνση εισαγωγών στην ΕΕ έχει άμεση επίπτωση σε μεταποιητές, συσκευαστές και παραγωγούς της Χαλκιδικής, της Άμφισσας και άλλων περιοχών.
Το πρόβλημα είναι εντοπισμένο: σε ένα καθαρά εξαγωγικό ελληνικό προϊόν οι διαπραγματευτές αποδέχθηκαν μονομερή παραχώρηση.
Αυτό είναι «σαμποτάζ» κατά της Ελλάδας. Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένης παραχώρησης προς την Αργεντινή σε ένα σημείο όπου η Ελλάδα, δεν εξασφάλισε ισοδύναμη πρόσβαση. Η αποτυχία να επιβληθεί αμοιβαιότητα σε ένα προϊόν στο οποίο η Ελλάδα είναι ανταγωνιστική αποτελεί διαπραγματευτικό λάθος με κόστος για Έλληνες παραγωγούς.
Πολιτικά έχουν κατατεθεί ερωτήσεις στη Βουλή και στο Ευρωκοινοβούλιο.
Η προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας έχει ήδη ξεκινήσει, η πλήρης κύρωση παραμένει σε εξέλιξη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει παραπέμψει νομικά ζητήματα στο Δικαστήριο της ΕΕ.
Το διακύβευμα πλέον είναι αν η Πολιτεία και η Επιτροπή θα επιμείνουν σε μηχανισμό επανεξέτασης ή αντισταθμιστικά μέτρα για ένα προϊόν που εξάγεται μαζικά και αυτή τη στιγμή πληρώνει δασμό εκεί που οι ανταγωνιστές του δεν θα πληρώνουν στην Ευρώπη.
Χωρίς αυτό, η συμφωνία αφήνει έναν συγκεκριμένο και μετρήσιμο λογαριασμό στους παραγωγούς της Χαλκιδικής και στους μεταποιητές που στηρίζονται στις εξαγωγές.
