Η εκτόξευση των ενοικίων και η πίεση στα εισοδήματα δημιουργούν μια γενιά «εγκλωβισμένη»
Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα δεν περιορίζεται πλέον μόνο στις υψηλές τιμές των ακινήτων και στα αυξημένα ενοίκια. Έχει εξελιχθεί σε ένα βαθύτερο κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα, που επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα των νέων να δημιουργήσουν τη δική τους ζωή.
Τα νέα στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν μια δύσκολη πραγματικότητα: περισσότεροι από τους μισούς νέους ηλικίας 25 έως 34 ετών στην Ελλάδα εξακολουθούν να ζουν με τους γονείς τους λόγω της αδυναμίας να καλύψουν το κόστος μιας ανεξάρτητης κατοικίας.
Συγκεκριμένα, το ποσοστό φτάνει το 56,3%, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στο 30,1%.
Η Ελλάδα καταλαμβάνει έτσι τη δεύτερη υψηλότερη θέση στην ΕΕ, πίσω μόνο από την Κροατία, όπου το αντίστοιχο ποσοστό αγγίζει το 62,3%.
Η διαφορά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς ξεπερνά τις 26 ποσοστιαίες μονάδες, γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα δεν αποτελεί απλώς μια διαφορετική οικογενειακή κουλτούρα, αλλά συνδέεται άμεσα με την οικονομική πραγματικότητα.
Η κατοικία γίνεται εμπόδιο για μια ολόκληρη γενιά
Η ηλικία 25-34 ετών θεωρείται κρίσιμη περίοδος για τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου νοικοκυριού. Είναι τα χρόνια κατά τα οποία πολλοί άνθρωποι ολοκληρώνουν τις σπουδές τους, μπαίνουν στην αγορά εργασίας, δημιουργούν σχέσεις και σκέφτονται την απόκτηση οικογένειας.
Ωστόσο, για πολλούς νέους στην Ελλάδα η μετάβαση αυτή καθυστερεί.
Οι χαμηλότεροι μισθοί, η αβεβαιότητα στην εργασία, το υψηλό κόστος ενοικίασης και η δυσκολία πρόσβασης σε στεγαστικά δάνεια δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η ανεξαρτητοποίηση γίνεται ιδιαίτερα δύσκολη.
Η οικογένεια λειτουργεί πολλές φορές ως το βασικό δίχτυ προστασίας, καλύπτοντας ανάγκες που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζονται μέσω οργανωμένων στεγαστικών πολιτικών.
Η μεγάλη διαφορά με τη Βόρεια Ευρώπη
Η εικόνα αλλάζει σημαντικά στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης. Στη Δανία, μόλις το 3,9% των νέων ηλικίας 25-34 ετών μένει με τους γονείς του, ενώ στη Φινλανδία το ποσοστό είναι 4%.
Αντίστοιχα χαμηλά ποσοστά εμφανίζουν η Νορβηγία και η Σουηδία.
Η διαφορά δεν οφείλεται μόνο σε διαφορετικές κοινωνικές αντιλήψεις.
Συνδέεται με ένα διαφορετικό οικονομικό μοντέλο, που περιλαμβάνει υψηλότερα εισοδήματα, μεγαλύτερη προσφορά κατοικιών, οργανωμένη αγορά ενοικίασης και περισσότερες δομές στήριξης για τους νέους.
Η Ελλάδα μαζί με τον Νότο της Ευρώπης
Παρόμοια προβλήματα καταγράφονται και σε άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου.
Η Ιταλία εμφανίζει ποσοστό 50,7%, η Ισπανία 50,2% και η Πορτογαλία 42,1%, με κοινά χαρακτηριστικά τους χαμηλότερους μισθούς, το αυξημένο κόστος κατοικίας και τη μεγάλη εξάρτηση από την οικογένεια.
Σε αυτές τις κοινωνίες, η οικογένεια συχνά καλείται να καλύψει τα κενά της αγοράς και της κρατικής πολιτικής.
Δεν είναι μόνο θέμα στέγης – είναι θέμα δημογραφίας
Η δυσκολία των νέων να αποκτήσουν δικό τους σπίτι έχει συνέπειες που ξεπερνούν το στεγαστικό ζήτημα.
Η καθυστέρηση δημιουργίας ανεξάρτητου νοικοκυριού συνδέεται με αναβολή γάμων, συμβίωσης και απόκτησης παιδιών, ενισχύοντας τις ήδη μεγάλες δημογραφικές πιέσεις που αντιμετωπίζει η χώρα.
Παράλληλα, επηρεάζεται και η οικονομία, καθώς ένα νέο νοικοκυριό δημιουργεί σημαντική δραστηριότητα: αγορά ή ενοικίαση κατοικίας, έπιπλα, συσκευές, υπηρεσίες και κατανάλωση.
Όταν χιλιάδες νέοι δεν μπορούν να κάνουν αυτό το βήμα, περιορίζεται συνολικά η οικονομική κινητικότητα.
Ανάγκη για νέα στεγαστική πολιτική
Τα στοιχεία δείχνουν ότι απαιτούνται πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Μεταξύ των λύσεων που συζητούνται βρίσκονται η αξιοποίηση κλειστών κατοικιών, η ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας, τα κίνητρα για προσιτά ενοίκια, η στήριξη της πρώτης κατοικίας και η βελτίωση της πρόσβασης των νέων στη χρηματοδότηση.
Η αύξηση της προσφοράς κατοικιών αποτελεί βασικό βήμα, όμως εξίσου σημαντικό είναι οι κατοικίες αυτές να μπορούν πραγματικά να είναι οικονομικά προσιτές για τους νέους εργαζόμενους.
Η στεγαστική κρίση έχει πλέον μετατραπεί σε ζήτημα κοινωνικής συνοχής. Για μια ολόκληρη γενιά, το ερώτημα δεν είναι απλώς πότε θα φύγει από το πατρικό σπίτι, αλλά αν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να μπορέσει να το κάνει.
