Μεγάλη διεθνής έρευνα σε 97.000 ανθρώπους αποκαλύπτει ότι η ευημερία δεν εξαρτάται μόνο από το άτομο αλλά από την κοινωνία στην οποία ζει
Η ευτυχία δεν εξαρτάται μόνο από την προσωπική επιτυχία, το εισόδημα ή τις ατομικές επιλογές, αλλά και από το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζουν οι άνθρωποι.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας διεθνούς επιστημονικής μελέτης, η οποία δείχνει ότι οι πιο ευτυχισμένες κοινωνίες είναι εκείνες που καλλιεργούν την εμπιστοσύνη, την αλληλεγγύη και το αίσθημα ασφάλειας.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο The Journal of Positive Psychology, βασίστηκε στην ανάλυση δεδομένων από περισσότερους από 97.000 ανθρώπους σε 66 χώρες.
Οι επιστήμονες εξέτασαν εκατοντάδες κοινωνικούς και ψυχολογικούς παράγοντες προκειμένου να εντοπίσουν τι κάνει μια κοινωνία να χαρακτηρίζεται πιο ευημερούσα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η συλλογική ευτυχία δεν είναι αποτέλεσμα ενός μόνο παράγοντα, αλλά ενός συνδυασμού πέντε βασικών στοιχείων.
1. Ελευθερία και ισότητα
Οι κοινωνίες στις οποίες οι πολίτες αισθάνονται ότι έχουν δικαιώματα, ίσες ευκαιρίες και ελευθερία έκφρασης εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή.
Η αποδοχή της διαφορετικότητας και ο σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων φαίνεται πως συμβάλλουν στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου οι άνθρωποι νιώθουν μεγαλύτερη ασφάλεια και συμμετοχή.
Οι ερευνητές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι όσοι αγωνίζονται για αυτές τις αξίες δεν είναι απαραίτητα πιο ευτυχισμένοι σε προσωπικό επίπεδο, όμως βοηθούν στη δημιουργία μιας κοινωνίας που ευνοεί τη συλλογική ευημερία.
2. Εμπιστοσύνη, γνώση και δημοκρατικοί θεσμοί
Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας είναι η εμπιστοσύνη στους θεσμούς αλλά και η πρόσβαση στη γνώση.
Κοινωνίες που ενισχύουν την εκπαίδευση, την επιστημονική σκέψη και τη συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις φαίνεται ότι δημιουργούν μεγαλύτερη αίσθηση σταθερότητας και αισιοδοξίας.
Η δυνατότητα των ανθρώπων να ενημερώνονται, να κρίνουν και να συμμετέχουν ενεργά στη δημόσια ζωή συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα κοινωνικής ικανοποίησης.
3. Κάλυψη βασικών αναγκών
Η ευτυχία δύσκολα μπορεί να υπάρξει όταν οι άνθρωποι ζουν με διαρκή ανασφάλεια για τα βασικά.
Η πρόσβαση σε τροφή, κατοικία, υγειονομική περίθαλψη και οικονομική σταθερότητα αποτελεί θεμέλιο για την ψυχική και κοινωνική ευημερία.
Όταν οι πολίτες αισθάνονται ότι μπορούν να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες, έχουν περισσότερες πιθανότητες να δηλώνουν ικανοποιημένοι από τη ζωή τους.
4. Αποτελεσματικοί θεσμοί και δικαιοσύνη
Η εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη και στους δημόσιους θεσμούς αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό παράγοντα.
Οι άνθρωποι αισθάνονται πιο ευτυχισμένοι όταν πιστεύουν ότι οι κανόνες εφαρμόζονται, ότι υπάρχει προστασία και ότι οι θεσμοί λειτουργούν με τρόπο δίκαιο και αποτελεσματικό.
Η αίσθηση ασφάλειας ενισχύει την κοινωνική συνοχή και μειώνει την αβεβαιότητα.
5. Σχέσεις πέρα από τον στενό κύκλο
Η οικογένεια, οι φίλοι και οι κοντινές σχέσεις παίζουν σημαντικό ρόλο στην προσωπική ευτυχία. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι οι πιο ευτυχισμένες κοινωνίες είναι εκείνες όπου η εμπιστοσύνη δεν περιορίζεται μόνο στον στενό κοινωνικό κύκλο.
Όταν οι άνθρωποι εμπιστεύονται αποκλειστικά όσους γνωρίζουν και απομονώνονται από το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, μπορεί να ενισχύονται οι διαχωρισμοί και οι προκαταλήψεις.
Αντίθετα, η αίσθηση ότι οι πολίτες ανήκουν σε μια κοινότητα όπου υπάρχει αλληλοβοήθεια και σεβασμός δημιουργεί μεγαλύτερη συνολική ευημερία.
Η ευτυχία δεν είναι ατομική υπόθεση
Το βασικό συμπέρασμα των ερευνητών είναι ότι μια πραγματικά ευτυχισμένη κοινωνία δεν δημιουργείται απλώς από ευτυχισμένα άτομα.
Η προσωπική προσπάθεια έχει σημασία, όμως το κοινωνικό περιβάλλον παίζει καθοριστικό ρόλο. Η ισότητα, η εμπιστοσύνη, η δικαιοσύνη, η κάλυψη των βασικών αναγκών και η αλληλεγγύη αποτελούν τα στοιχεία που επιτρέπουν στους ανθρώπους να αισθάνονται καλύτερα.
Όπως δείχνει η μελέτη, η ευτυχία δεν είναι μόνο μια προσωπική κατάσταση. Είναι και αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο μια κοινωνία επιλέγει να λειτουργεί.
