Το κόστος ενός απλού πρωινού, καφές, χυμός πορτοκάλι, τηγανίτες με φρούτα, κινδυνεύει να εκτιναχθεί,
αν τελικά προχωρήσει το σχέδιο των Βρυξελλών να υποχρεώσει τους μη ευρωπαίους παραγωγούς
να ευθυγραμμιστούν με τους κανόνες της Ένωσης για τα φυτοφάρμακα.
Μελέτη των ερευνητών της Κομισιόν επιβεβαιώνει όσα υποστηρίζουν εδώ και μήνες παραγωγοί εκτός ΕΕ, ένα σχέδιο απαγόρευσης κάθε ίχνους ορισμένων από τα «πιο επικίνδυνα» φυτοφάρμακα, τα οποία είναι ήδη απαγορευμένα στην Ένωση για λόγους υγείας και περιβάλλοντος, θα οδηγήσει σε λιγότερα και ακριβότερα προϊόντα.
Έως και 332% ακριβότερος ο καφές
Σε ένα υποθετικό, ακραίο σενάριο, όπου οι παραγωγοί εκτός ΕΕ δεν προσαρμόζονται καθόλου στους νέους κανόνες, ο καταναλωτής θα έπρεπε να πληρώσει έως και 332% περισσότερο για τον καφέ και 82% περισσότερο για τα εσπεριδοειδή, σύμφωνα με ανάλυση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) που δημοσιεύθηκε την Τρίτη. Οι γεωργικές εισαγωγές της ΕΕ θα μειώνονταν κατά 41%, ενώ οι κτηνοτρόφοι θα επιβαρύνονταν επίσης με υψηλότερο κόστος ζωοτροφών.
Αυξήσεις τιμών ακόμη και σε ηπιότερα σενάρια
Ακόμη και σε πιο ρεαλιστικά σενάρια που εξέτασαν οι ερευνητές, στα οποία οι εξωτερικοί παραγωγοί προσαρμόζονται σε διαφορετικό βαθμό, οι τιμές για τον καταναλωτή θα αυξηθούν και οι γεωργικές εισαγωγές της ΕΕ θα μειωθούν, κάτι που θα ενισχύσει παράλληλα την εγχώρια παραγωγή, με τα ακριβή νούμερα να εξαρτώνται από την προθυμία προσαρμογής των παραγωγών. Τα ευρήματα θέτουν τις Βρυξέλλες μπροστά σε ένα δύσκολο πολιτικό δίλημμα: να κρατήσουν τα τρακτέρ των εξοργισμένων αγροτών μακριά από τους δρόμους ή να επιβαρύνουν το πορτοφόλι των καταναλωτών.
Η προτεινόμενη απαγόρευση καταλοίπων, τμήμα ενός ευρύτερου πακέτου απλοποίησης κανόνων ασφάλειας τροφίμων και ζωοτροφών, είναι δημοφιλής ανάμεσα στους ευρωπαίους αγρότες που επιδιώκουν ισότιμους όρους ανταγωνισμού με τους ξένους παραγωγούς, καθώς σχεδιάστηκε εν μέρει για να κατευνάσει την οργή τους απέναντι στην εμπορική συμφωνία της ΕΕ με τη Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη). Για να αποφύγουν οποιοδήποτε κατάλοιπο σε φρούτα και λαχανικά, οι παραγωγοί θα έπρεπε ουσιαστικά να σταματήσουν εντελώς τη χρήση των εν λόγω ουσιών.
Κατηγορίες για παραβίαση εμπορικών κανόνων
Επικριτές, ωστόσο, υποστηρίζουν πως το μέτρο συγκρούεται με τους παγκόσμιους εμπορικούς κανόνες, καθώς ουσιαστικά επιβάλλει τους κανόνες της ΕΕ σε ξένους παραγωγούς, πρακτική γνωστή ως «ρήτρα καθρέφτη». Ένα ευρύ φάσμα διεθνών ενώσεων παραγωγών υποστηρίζει πως η προτεινόμενη απαγόρευση υπερβαίνει τα υφιστάμενα όρια προστασίας της υγείας, προωθώντας μια ενιαία προσέγγιση που αγνοεί το γεγονός πως οι παραγωγοί σε όλο τον κόσμο αντιμετωπίζουν διαφορετικά παράσιτα, κλίμα και συνθήκες καλλιέργειας.
Αντιδράσεις από παραγωγούς παγκοσμίως
«Η επιλογή είναι ανάμεσα σε μούρα διαθέσιμα όλο τον χρόνο, υγιεινά, ασφαλή και σε δίκαιη τιμή, ή περιορισμένη παραγωγή σε υψηλή τιμή», δήλωσε ο Αμίν Μπενανί, πρόεδρος της Μαροκινής Ένωσης Παραγωγών Κόκκινων Φρούτων. Αυτό που οι Βρυξέλλες αποκαλούν «εναρμόνιση προτύπων», σημείωσε σε γραπτή δήλωσή του, στην πράξη ισοδυναμεί με «εμπορικό φραγμό».
Ο Μπενανί παραπονέθηκε επίσης πως η ένωσή του ουδέποτε κλήθηκε σε διαβούλευση, παρότι η νομοθεσία θα επηρεάσει 250.000 εργαζόμενους στον κλάδο στο Μαρόκο. Ανάλογες ανησυχίες εξέφρασαν και νοτιοαφρικανικές ενώσεις παραγωγών σταφυλιών, καθώς και φορείς από τον Καναδά, την Ονδούρα, τη Βραζιλία και την Καλιφόρνια.
Η θέση της Κομισιόν
Η Κομισιόν εξηγεί πως στόχος της είναι να αποτρέψει την είσοδο στην ΕΕ, μέσω εισαγωγών, ουσιών που θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνες και είναι ήδη απαγορευμένες εντός της Ένωσης, μειώνοντας τα όρια καταλοίπων τους σχεδόν στο μηδέν. Τόσο η Κομισιόν όσο και οι παγκόσμιοι παραγωγοί συμφωνούν πως τα όρια καταλοίπων είναι ήδη διαμορφωμένα ώστε να διασφαλίζουν ασφαλή επίπεδα κατανάλωσης για την ανθρώπινη υγεία. Οι επικριτές, ωστόσο, υποστηρίζουν πως η ευρωπαϊκή εκτελεστική εξουσία επιδιώκει να υπερβεί κατά πολύ τις υφιστάμενες διασφαλίσεις υγείας, στοχεύοντας ουσίες που έχουν απαγορευτεί για ευρύτερους λόγους υγείας και περιβάλλοντος.
Αβεβαιότητα για τις ουσίες που θα καλύπτονται
Προσθέτοντας ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τους παραγωγούς, η Κομισιόν δεν έχει ακόμη προσδιορίσει ποια απαγορευμένα φυτοφάρμακα θα καλύπτονται από το μέτρο. Η μελέτη του JRC εντόπισε 18 δραστικές ουσίες που θα μπορούσαν να υπαχθούν στην απαγόρευση καταλοίπων, επηρεάζοντας 235 προϊόντα και 86 χώρες.
Η ΕΕ θα λαμβάνει τις σχετικές αποφάσεις κατά περίπτωση, βάσει μελετών επιπτώσεων, δήλωσε η εκπρόσωπος της Κομισιόν, Eva Hrnčířová, χωρίς ωστόσο να απαντήσει άμεσα στις ανησυχίες για υψηλότερες τιμές ή μειωμένη διαθεσιμότητα προϊόντων, τονίζοντας πάντως πως κάθε ενέργεια «θα λαμβάνει υπόψη τη σημασία της διασφάλισης της επισιτιστικής ασφάλειας της ΕΕ, καθώς και πιθανές διεθνείς επιπτώσεις».
Αντιδράσεις και στον ΠΟΕ
Αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Παραγουάη και οι ΗΠΑ, έχουν ήδη προσφύγει κατά του μέτρου στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, ενώ η Διεθνής Ένωση Φρέσκων Προϊόντων υποστηρίζει πως τα υφιστάμενα παγκόσμια πρότυπα ασφάλειας τροφίμων προστατεύουν ήδη επαρκώς τους καταναλωτές, διευκολύνοντας παράλληλα το εμπόριο.
Ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ στηρίζουν τις «ρήτρες καθρέφτη» ως τρόπο διασφάλισης μεγαλύτερης δικαιοσύνης για τους ευρωπαίους αγρότες, οι οποίοι φοβούνται πως συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου, όπως η Mercosur, επιτρέπουν ανταγωνισμό από το εξωτερικό χωρίς τους ίδιους περιορισμούς. Το Παρίσι έχει σταθεί ιδιαίτερα έντονα στο ζήτημα, έχοντας ήδη επιβάλει νωρίτερα φέτος εθνικές απαγορεύσεις σε προϊόντα με κατάλοιπα ορισμένων φυτοφαρμάκων απαγορευμένων στην ΕΕ, περιορίζοντας την είσοδο ορισμένων πατατών και αβοκάντο στη χώρα.
