Το ισχυρό σήμα ανιχνεύθηκε από το ραδιοτηλεσκόπιο MeerKAT
Ένα εξαιρετικά ισχυρό κοσμικό σήμα, το οποίο ταξίδεψε για περίπου 8 δισεκατομμύρια χρόνια μέχρι να φτάσει στη Γη, κατάφεραν να ανιχνεύσουν αστρονόμοι με τη βοήθεια του ραδιοτηλεσκοπίου MeerKAT στη Νότια Αφρική.
Η εκπομπή προέρχεται από το μακρινό σύστημα γαλαξιών HATLAS J142935.3–002836 και αποτελεί έναν υδροξυλικό μέγα-μάζερ (OH megamaser). Πρόκειται για ένα φυσικό φαινόμενο που μοιάζει με κοσμικό λέιζερ, με τη διαφορά ότι εκπέμπει κυρίως ακτινοβολία μικροκυμάτων και όχι ορατό φως.
Ένα φυσικό «λέιζερ» τεράστιας ισχύος
Οι μέγα-μάζερ δημιουργούνται όταν μόρια υδροξυλίου (OH), που βρίσκονται σε πυκνά νέφη διαστρικού αερίου, βρεθούν σε ιδιαίτερες φυσικές συνθήκες. Η ακτινοβολία μπορεί τότε να ενισχυθεί δραματικά, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά ισχυρό ραδιοσήμα.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το φαινόμενο φαίνεται να συνδέεται με την αλληλεπίδραση και τη συγχώνευση δύο γαλαξιών.
Όταν δύο γαλαξίες πλησιάζουν και τελικά συγκρούονται, οι βαρυτικές δυνάμεις μπορούν να συμπιέσουν τεράστιες ποσότητες αερίου. Η διαδικασία αυτή δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες για την παραγωγή και την ενίσχυση της ακτινοβολίας του μέιζερ.
Ο ρόλος του βαρυτικού φακού
Η ανίχνευση του τόσο μακρινού σήματος έγινε ευκολότερη χάρη σε ένα ακόμη εντυπωσιακό φαινόμενο: τον βαρυτικό φακό.
Ένας γαλαξίας που βρίσκεται ανάμεσα στη μακρινή πηγή και στη Γη καμπυλώνει τον χωροχρόνο λόγω της τεράστιας μάζας του. Η ακτινοβολία που περνά από την περιοχή αυτή ακολουθεί καμπυλωμένη πορεία και μπορεί να εμφανιστεί ενισχυμένη στους παρατηρητές στη Γη.
Έτσι, η φύση δημιούργησε ουσιαστικά έναν κοσμικό μεγεθυντικό φακό, επιτρέποντας στους αστρονόμους να μελετήσουν ένα αντικείμενο που διαφορετικά θα ήταν πολύ δυσκολότερο να ανιχνευθεί.
Κοιτάζοντας πίσω στον χρόνο
Η σημασία της ανακάλυψης δεν περιορίζεται στο εντυπωσιακό σήμα.
Επειδή η ακτινοβολία χρειάστηκε δισεκατομμύρια χρόνια για να φτάσει στη Γη, οι επιστήμονες βλέπουν το μακρινό σύστημα όπως ήταν στο αρχαίο Σύμπαν και όχι όπως είναι σήμερα.
Οι μέγα-μάζερ μπορούν έτσι να αποτελέσουν πολύτιμα εργαλεία για τη μελέτη των γαλαξιακών συγχωνεύσεων, της συμπεριφοράς του αερίου και της εξέλιξης των γαλαξιών σε διαφορετικές εποχές της κοσμικής ιστορίας.
Η συγκεκριμένη ανακάλυψη δείχνει επίσης τις δυνατότητες των σύγχρονων ραδιοτηλεσκοπίων, καθώς η ανίχνευση περισσότερων παρόμοιων πηγών θα μπορούσε να προσφέρει ένα νέο «παράθυρο» στη μελέτη του μακρινού Σύμπαντος.
Και παρότι ο όρος «κοσμικό λέιζερ» ακούγεται εντυπωσιακός, δεν πρόκειται για τεχνητό σήμα ή μήνυμα από έναν εξωγήινο πολιτισμό. Είναι ένα φυσικό κοσμικό φαινόμενο που μας επιτρέπει να μελετήσουμε το Σύμπαν όπως ήταν δισεκατομμύρια χρόνια πριν.
