Προσδοκίες μετά τον τερματισμό του πολέμου για χαμηλότερο ενεργειακό κόστος, φθηνότερες μεταφορές και ανάκτηση εξαγωγικών αγορών – Επιχειρηματίες προειδοποιούν ότι η αλλαγή θα κριθεί από την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την επιστροφή της ναυσιπλοΐας στο Σουέζ Google Button Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Στενά του Ορμούζ. Το στενότερο – δεν ξεπερνά τα 3 χιλιόμετρα – και πιο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα στον κόσμο. Για τις αγορές είναι ένας από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, όμως, είναι κάτι περισσότερα: ένας παράγοντας που επηρεάζει το κόστος παραγωγής, τις τιμές των καυσίμων, τα μεταφορικά, τις εξαγωγές, τις τιμές και τελικά την ανταγωνιστικότητά τους. Γι’ αυτό και η ελληνική αγορά υποδέχθηκε τη συμφωνία που υπέγραψαν ΗΠΑ – Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου με μεγάλη ικανοποίηση. Εάν μάλιστα αυτή συνοδευτεί και από πραγματική αποκλιμάκωση στην περιοχή και από την ομαλή επαναλειτουργία των θαλάσσιων διαδρομών, εκτιμάται ότι μπορεί να δώσει βαθιές ανάσες σε μια οικονομία που εξακολουθεί να κουβαλά υψηλό ενεργειακό και λειτουργικό κόστος. Οι εξαγωγές άντεξαν Οι πρώτοι που το αναγνωρίζουν είναι οι έλληνες εξαγωγείς. Ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ, Συμεών Διαμαντίδης, δεν κρύβει την αισιοδοξία του για τις προοπτικές που θα μπορούσε να δημιουργήσει μια σταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή. Και το ενδιαφέρον είναι ότι η εκτίμησή του βασίζεται σε μια αγορά που ήδη έχει δείξει αξιοσημείωτες αντοχές. «Εάν ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, είμαστε αισιόδοξοι για την πορεία των ελληνικών εξαγωγών» επισημαίνει χαρακτηριστικά. «Οι εξαγωγές», όπως λέει, «μέσα στην κρίση σημειώνουν αύξηση, καταγράφοντας θεαματικά αποτελέσματα το τελευταίο διάστημα. Πήγαμε ανέλπιστα καλά. Πόσο μάλλον εάν πέσουν η ενέργεια και τα μεταφορικά. Το κλειδί είναι τα Στενά του Ορμούζ». Η διαπίστωση αυτή αποτυπώνει και τη μεγάλη αλλαγή που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στο ελληνικό επιχειρείν. Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με πανδημία, πληθωρισμό, ενεργειακή κρίση, πολέμους, διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και γεωπολιτικές εντάσεις που άλλαζαν συνεχώς τους κανόνες του παιχνιδιού. Παρά τα εμπόδια, η εξωστρέφεια παρέμεινε βασικός πυλώνας ανάπτυξης. Ο ίδιος ο κ. Διαμαντίδης χρησιμοποιεί μια χαρακτηριστική παρομοίωση. «Η εξωστρέφεια και οι εξαγωγές είναι σαν την ελιά. Δεν ρίχνει ποτέ τα φύλλα της, ακόμη και μέσα στην καρδιά του χειμώνα». Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν προβλήματα. Οι δασμολογικές πολιτικές των ΗΠΑ συνεχίζουν να προκαλούν αβεβαιότητα, ενώ η κατάσταση στη Μέση Ανατολή έχει επηρεάσει ήδη τις εμπορικές ροές. «Αυτή τη στιγμή, όπως ήταν φυσιολογικό, οι εξαγωγές στη Μέση Ανατολή έχουν παγώσει» επισημαίνει. Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο που παρακολουθούν στενά οι επιχειρήσεις. Η ευρύτερη περιοχή δεν αποτελεί μόνο γεωπολιτική εστία έντασης. Αποτελεί και μια σημαντική αγορά για ελληνικά προϊόντα, από τρόφιμα και δομικά υλικά μέχρι βιομηχανικά αγαθά και υπηρεσίες. Το στοίχημα των €3,2 δισ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται επιχειρηματικοί φορείς, οι ελληνικές εξαγωγές προς τον Λίβανο και τις αραβικές χώρες ξεπερνούν τα 3,2 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση. Η αποκατάσταση της ομαλότητας στην περιοχή θα μπορούσε να επαναφέρει παραγγελίες που είτε καθυστέρησαν είτε μπήκαν σε αναμονή τους τελευταίους μήνες. Ειδικά για επιχειρήσεις που έχουν αναπτύξει ισχυρή παρουσία στις αγορές του Κόλπου, η εξέλιξη αυτή μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική. Παράλληλα, η μείωση του γεωπολιτικού κινδύνου θα μπορούσε να περιορίσει το λεγόμενο «premium φόβου» που ενσωματώνεται στις τιμές της ενέργειας και των μεταφορών κάθε φορά που η περιοχή εισέρχεται σε φάση αναταραχής. Για μια οικονομία με υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια, η επίδραση αυτή δεν είναι αμελητέα. Τα φθηνότερα καύσιμα Η πρώτη προσδοκία που δημιουργεί η συμφωνία αφορά το ενεργειακό κόστος. Η αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου έχει ήδη αρχίσει να καταγράφεται στις αγορές. Ωστόσο, σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της PTL και πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Logistics, Κωνσταντίνο Παπαγεωργίου, η μετάβαση από τις διεθνείς αγορές στις ελληνικές αντλίες δεν είναι ποτέ άμεση. «Βλέπουμε ότι υπάρχει αποκλιμάκωση στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Ωστόσο στις αντλίες δεν θα φθάσει άμεσα. Θέλει κάποιο διάστημα. Σίγουρα θα έχουμε φθηνότερη βενζίνη». Οπως εξηγεί, στην αγορά καυσίμων εξακολουθεί να ισχύει το γνωστό φαινόμενο της «ρουκέτας και του φτερού». «Οταν ανεβαίνουν οι διεθνείς τιμές, η αύξηση περνά σχεδόν αμέσως στην αντλία. Οταν πέφτουν, η αποκλιμάκωση είναι πολύ πιο αργή». Το γεγονός ότι σημαντικό τμήμα της τελικής τιμής αποτελείται από φόρους λειτουργεί επίσης ως φρένο στην ταχύτερη μείωση των τιμών για τον τελικό καταναλωτή. Πιο σύνθετη είναι η εικόνα στις χερσαίες μεταφορές. Θεωρητικά, η μείωση του πετρελαίου θα έπρεπε να συμπαρασύρει προς τα κάτω και το κόστος μεταφοράς. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο περίπλοκη. «Το κόστος μεταφορών δεν θα πέσει τόσο γρήγορα» λέει ο κ. Παπαγεωργίου. Η εξήγηση βρίσκεται κυρίως στην έλλειψη οδηγών και στην αυξημένη θερινή ζήτηση. «Το καλοκαίρι υπάρχει έλλειψη φορτηγών. Στα εργοστάσια δεν βρίσκουν φορτηγά γιατί δεν υπάρχουν οδηγοί. Αν ζητήσουν χαμηλότερες τιμές, υπάρχει κίνδυνος να μη βρουν εξυπηρέτηση». Σύμφωνα με τον ίδιο, μόνο οι μεγάλες πολυεθνικές με μακροχρόνιες συμβάσεις μπορούν να προσδοκούν άμεση αποκλιμάκωση χρεώσεων. Για τις μικρότερες επιχειρήσεις η αγορά παραμένει πιο δύσκολη. Την ίδια στιγμή, αρκετά κόστη εξακολουθούν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα ανταλλακτικά, τα οποία, όπως αναφέρει, παραμένουν περίπου 30% ακριβότερα σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα. Η πραγματική μάχη Εάν για τους εξαγωγείς το κλειδί είναι το Ορμούζ, για το λιμάνι του Πειραιά η συζήτηση οδηγεί αναπόφευκτα στο Σουέζ. Ο Νεκτάριος Δεμενόπουλος, επικεφαλής αναπληρωτής προϊστάμενος του Τμήματος Γραμματείας Διοικητικού Συμβουλίου, Δημοσίων και Επενδυτικών Σχέσεων του ΟΛΠ, εκτιμά ότι η πραγματική αλλαγή θα φανεί όταν αποκατασταθεί η ομαλή ναυσιπλοΐα μέσω της Διώρυγας. «Πιστεύουμε ότι θα είναι μια συμφωνία-πακέτο και ότι θα ηρεμήσουν τα πράγματα στην περιοχή» σημειώνει. Τα πρώτα σημάδια είναι ήδη ενθαρρυντικά. Οπως αναφέρει, η Cosco κατέγραψε τον Μάιο την καλύτερη επίδοση των τελευταίων δώδεκα μηνών, ενώ για δεύτερο συνεχόμενο μήνα καταγράφηκε θετική μεταβολή στη διακίνηση εμπορευματοκιβωτίων. «Η μεγάλη διαφορά θα φανεί όταν αρχίσουν να μπαίνουν ξανά κοντέινερ στο Σουέζ» τονίζει. Από τις αρχές του 2024, όταν οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα οδήγησαν πολλές ναυτιλιακές εταιρείες να εγκαταλείψουν τη συγκεκριμένη διαδρομή, η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα επιβαρύνθηκε με επιπλέον χρόνο και κόστος. Ο περίπλους της Αφρικής αύξησε τους ναύλους, επιβάρυνε τις αλυσίδες εφοδιασμού και δημιούργησε νέες πιέσεις στις τιμές. Διπλωματία και οικονομία Κοινή συνισταμένη όλων των ανθρώπων της αγοράς είναι ότι η συμφωνία δεν αρκεί από μόνη της για να αλλάξει τα δεδομένα, εάν δεν συνοδευθεί από την ουσιαστική εφαρμογή της. Το κλειδί, όπως λένε, είναι η πραγματική ομαλοποίηση στις θαλάσσιες μεταφορές και στις ενεργειακές ροές. Η έρευνα του ΕΒΕΠ εκτιμά ότι η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, η χαλάρωση των πετρελαϊκών περιορισμών και η αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων μπορούν να μειώσουν τις πληθωριστικές πιέσεις στην ευρωζώνη κατά 0,3 έως 0,8 ποσοστιαίες μονάδες μέσα στους επόμενους μήνες. Για την Ελλάδα, η επίδραση θα μπορούσε να είναι ευρύτερη. Χαμηλότερο ενεργειακό κόστος, μικρότερες πιέσεις στη βιομηχανία, βελτίωση των συνθηκών χρηματοδότησης και μεγαλύτερη ευχέρεια κινήσεων για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δοκιμάστηκαν τα τελευταία χρόνια από ακριβό χρήμα και αυξημένα λειτουργικά έξοδα.
Συμφωνία-ανάσα για όλο το ελληνικό επιχειρείν
