Το ποσό, η συχνότητα και ο λόγος της μεταφοράς κρίνουν αν πρόκειται για χαρτζιλίκι
Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS έχουν γίνει καθημερινότητα, όμως δεν έχουν όλες την ίδια φορολογική αντιμετώπιση. Το IRIS είναι απλώς το μέσο μεταφοράς και αυτό που εξετάζεται είναι η πραγματική αιτία της συναλλαγής, το ύψος και η συχνότητα των ποσών, καθώς και η σχέση αποστολέα και παραλήπτη.
Μικρά και εύλογα ποσά που γονείς στέλνουν στα παιδιά τους για χαρτζιλίκι, διατροφή, σπουδές ή καθημερινά έξοδα δεν χαρακτηρίζονται αυτομάτως ως δωρεές. Δεν υπάρχει, μάλιστα, συγκεκριμένο αριθμητικό όριο που να ορίζει πότε ένα ποσό παύει να θεωρείται χαρτζιλίκι.
Αντίθετα, επαναλαμβανόμενες μεταφορές σημαντικών ποσών χωρίς σαφή αιτιολογία μπορεί να οδηγήσουν σε έλεγχο, προκειμένου να διαπιστωθεί αν πρόκειται για δωρεά, αδήλωτο εισόδημα ή επαγγελματική αμοιβή.
Πότε χρειάζεται δήλωση
Όταν μια μεταφορά δεν αφορά καθημερινές ανάγκες αλλά χρησιμοποιείται για την απόκτηση ή αύξηση περιουσίας, μπορεί να θεωρηθεί δωρεά ή γονική παροχή. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι η αποστολή χρημάτων για αγορά αυτοκινήτου, κατοικίας, οικοπέδου ή άλλου περιουσιακού στοιχείου.
Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται δήλωση στο myProperty, ακόμη και αν τελικά δεν προκύπτει φόρος λόγω αφορολόγητου ορίου.
Για δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ προσώπων της πρώτης κατηγορίας συγγένειας προβλέπεται αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι η μεταφορά γίνεται μέσω του τραπεζικού συστήματος και υποβάλλεται η προβλεπόμενη δήλωση. Για το ποσό που υπερβαίνει το όριο επιβάλλεται φόρος 10%.
Στις δωρεές μεταξύ αδελφών ο φόρος ανέρχεται σε 20% από το πρώτο ευρώ, ενώ για φίλους, γνωστούς και άλλα πρόσωπα της τρίτης κατηγορίας μπορεί να φτάσει το 40%.
Προσοχή στις επαναλαμβανόμενες μεταφορές
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι διαδοχικές ή λεγόμενες τριγωνικές μεταφορές. Η φορολογική διοίκηση μπορεί να εξετάσει ποιος είναι ο πραγματικός δωρητής και ποιος ο τελικός αποδέκτης, ανεξάρτητα από τη διαδρομή που ακολούθησαν τα χρήματα.
Το ίδιο ισχύει και για τους επαγγελματίες. Αν μια μεταφορά αφορά προϊόν ή υπηρεσία, αποτελεί επαγγελματικό έσοδο και πρέπει να καταγραφεί και να συνοδευτεί από το προβλεπόμενο παραστατικό. Αν όμως αφορά επιστροφή χρημάτων από κοινή δαπάνη, δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε επαγγελματική αμοιβή.
Η αιτιολογία μπορεί να αποδειχθεί σημαντική
Χρήσιμο είναι κάθε μεταφορά να συνοδεύεται από σαφή αιτιολογία, όπως «επιστροφή εξόδων», «κοινός λογαριασμός», «ενοίκιο φοιτητή» ή «γονική παροχή», ανάλογα με την πραγματική αιτία της συναλλαγής.
Η αιτιολογία από μόνη της δεν αποτρέπει έναν φορολογικό έλεγχο ούτε αντικαθιστά την υποχρέωση δήλωσης μιας πραγματικής δωρεάς. Μπορεί, όμως, να λειτουργήσει ως σημαντικό στοιχείο τεκμηρίωσης, μαζί με τα τραπεζικά αποδεικτικά και τα σχετικά παραστατικά.
